Sport dzieci w USA i w Polsce. Tenis rośnie, a kto będzie trenował dzieci?
Tenis i golf najbardziej zyskały na zmianach, które w sporcie dzieci w USA wywołała pandemia. Według danych SFIA za 2025 rok regularnie gra w tenisa o 72% więcej dzieci w wieku 6-12 lat niż w 2019 roku, a ogólny udział dzieci w sporcie jest najwyższy od 12 lat. Jednocześnie w trzy lata ubyło tam 1,5 mln trenerów. Zestawiliśmy te dane z najnowszymi badaniami z Polski: u nas licencjonowanych trenerów przybywa, ale ponad 90% dzieci nie ma wystarczających umiejętności ruchowych.
TLDR? ;-) W tym artykule przeczytasz o:
Tym, ile dzieci uprawia sport w USA i w Polsce i dlaczego tych liczb nie można porównywać jeden do jednego.
Tenisie i golfie, które po pandemii przyciągnęły w USA najwięcej młodych graczy, oraz o tym, jak rośnie dziecięcy tenis w Polsce.
Piłce nożnej, która w obu krajach jest najpopularniejsza na starcie, ale w USA traci dzieci z każdym rokiem.
Rosnących kosztach sportu, przez które w USA wypadają z niego dzieci z najbiedniejszych rodzin.
Dziewczynkach, które w USA grają częściej niż kiedykolwiek, a w polskich klubach wciąż są w mniejszości.
Trenerach: w USA ich ubywa, w Polsce przybywa licencji, ale w obu krajach coraz więcej z nich uczy się samodzielnie.
Komentarze
Nikt jeszcze nie skomentował. Podziel się swoją opinią.
Skąd pochodzą dane
Amerykański raport opublikował 27 października 2026 roku Project Play, program Aspen Institute, który od lat śledzi sport dzieci w Stanach Zjednoczonych. Podstawą są dane SFIA, amerykańskiego stowarzyszenia branży sportowej i fitness. Firma Sports Marketing Surveys przeprowadziła 18 tys. wywiadów internetowych z reprezentatywną grupą Amerykanów w wieku od 6 lat. SFIA liczy regularnych uczestników, czyli osoby, które uprawiają daną dyscyplinę wystarczająco często, a próg liczby treningów jest inny dla każdego sportu.
W Polsce korzystamy z trzech źródeł. Badanie GUS „Uczestnictwo w sporcie i rekreacji ruchowej w 2025 r.” objęło 3404 gospodarstwa domowe i okres od października 2024 do września 2025 roku. Coroczna publikacja GUS „Kultura fizyczna w Polsce w 2025 r.” podaje liczbę licencjonowanych zawodników i trenerów. Trzecim źródłem jest raport z rządowego programu „WF z AWF”, w którym naukowcy zbadali ponad 102 tys. uczniów.
Każde z tych badań mierzy coś innego, więc nie zestawiamy liczb jeden do jednego. Porównujemy kierunki zmian i pokazujemy, gdzie polskie dane prowadzą do podobnych, a gdzie do innych wniosków. Wzrosty z danych SFIA to zmiany względem wcześniejszego poziomu, a nie punkty procentowe, chyba że piszemy inaczej.
Ile dzieci uprawia sport
Według SFIA w 2025 roku prawie 41% amerykańskich dzieci w wieku 6-17 lat regularnie uprawiało sport drużynowy. To o 4% więcej niż rok wcześniej i najwyższy wynik od 12 lat. Wzrost objął prawie wszystkie grupy wiekowe, płcie i grupy etniczne.
W Polsce według GUS prawie 70% dzieci i młodzieży do 19 lat uczestniczyło w zajęciach sportowych lub rekreacji ruchowej. GUS nie liczy obowiązkowych lekcji WF, ale liczy każdą aktywność w ciągu roku, także rekreacyjną jazdę na rowerze. W poprzedniej edycji z 2021 roku wyniki wynosiły od 65% do 69%, zależnie od wieku. Rosną też kluby: w 2024 roku GUS doliczył się w nich 1,4 mln ćwiczących, o 30,1% więcej niż dwa lata wcześniej, z czego 72,6% to młodzież do 18 lat.
Sama liczba aktywnych dzieci nie mówi jednak, jak dobrze się ruszają. Według raportu „WF z AWF” za 2025 rok ponad 90% dzieci nie ma wystarczających kompetencji ruchowych, a bieg, skok czy rzut poprawnie wykonuje od 12% do 30% z nich. 80% nie spełnia zaleceń WHO dotyczących codziennej dawki ruchu, a 60% najmłodszych uczniów nie chodzi na żadne zajęcia pozaszkolne. Różnica wobec wyniku GUS wynika z metod: GUS pyta rodziny o każdą aktywność, a AWF badał uczniów w szkołach objętych programem.
Tenis i golf wygrały pandemię
Między 2019 a 2025 rokiem regularne granie w tenisa wzrosło w USA o 72% wśród dzieci w wieku 6-12 lat i o 46% wśród nastolatków. Amerykański związek tenisowy USTA zapytał młodych, którzy zaczęli grać w ostatnim roku, dlaczego to zrobili. Najczęściej wskazywali korzyści zdrowotne, szukanie znajomych, obecność tenisa w popkulturze i modzie oraz wcześniejszy kontakt z innym sportem rakietowym. Tenis rośnie we wszystkich grupach wiekowych od siedmiu lat, mimo szybkiego rozwoju pickleballa.
Golf zyskał 55% wśród dzieci i 73% wśród nastolatków. Branża zmieniła formę gry: wiele pól oferuje krótsze rundy, popularny stał się nocny golf z muzyką, a dzieci przyciągają symulatory i lokale w rodzaju Topgolf. Zmienia się też to, kto gra. Według stowarzyszenia zawodowych golfistów PGA dziewczynki stanowią dziś 35% młodych golfistów, wobec 15% przed 20 laty. Steve Tanner z PGA szacuje liczbę młodych graczy na 4 mln, ale zastrzega, że to dopiero powrót do poziomu z początku XXI wieku.
Polska nie ma badania, które liczyłoby regularnie grające dzieci w poszczególnych dyscyplinach. Najbliżej jest dziecięcy tenis. Według danych programu Tenis 10, na które w 2025 roku powołało się Radio Kraków w rozmowie z trenerem Michałem Kosteckim, liczba grających dzieci do 10 lat wzrosła w cztery lata z 4 tys. do 13 tys. Kostecki zwracał przy tym uwagę, że dzieci chcą grać, ale w wielu miastach brakuje kortów.
Piłka nożna przyciąga na starcie, potem traci dzieci
W USA w piłkę nożną gra 21% sześciolatków, więcej niż w jakikolwiek inny sport. Od tego wieku liczba grających spada jednak z każdym rokiem. Podobnie jest w baseballu: z 18% sześciolatków do 12% siedemnastolatków. Autorzy raportu wskazują wczesną specjalizację, która prowadzi do wypalenia i urazów z przeciążenia. Koszykówka idzie w przeciwną stronę i do 17. roku życia pozostaje najpopularniejszym sportem drużynowym.
Rośnie też futbol flagowy, czyli bezkontaktowa odmiana futbolu amerykańskiego, w której zamiast szarżować na rywala zrywa się mu z pasa szarfę. Zyskał 26% wśród młodszych dzieci, a tradycyjny futbol z kontaktem w tym czasie stracił 7%. Alex Kerman z SFIA uważa, że odmiana flagowa nie odbiera chętnych kontaktowej, tylko zwiększa liczbę dzieci grających w jakąkolwiek formę futbolu.
W Polsce przewaga piłki nożnej jest jeszcze większa. Według GUS na sporty nadzorowane przez PZPN przypadało w 2025 roku 48,8% wszystkich licencji zawodniczych, a łącznie licencje miało prawie 950 tys. zawodników, w tym ponad 600 tys. juniorów. Siatkówka z udziałem 6% zajęła trzecie miejsce, za strzelectwem. Polskie statystyki nie pokazują, w jakim wieku dzieci rezygnują z piłki, więc nie wiemy, czy powtarza się u nas amerykański spadek.
Sport coraz droższy w obu krajach
W USA najbardziej niepokojące są dane o dochodach. W rodzinach, w których roczny dochód nie przekracza 25 tys. dolarów, udział dzieci w wieku 6-12 lat w sporcie spadł w ciągu jednego roku o 7%. W rodzinach zarabiających ponad 100 tys. dolarów wzrósł o 7%. Różnica między tymi grupami wzrosła z 14,5 punktu procentowego w 2022 roku do 24,8 punktu w 2025 roku.
Spadek o 7% w ciągu jednego roku jest szokujący i zły.
Kerman tłumaczy, że producenci sprzętu w końcu podnieśli ceny, a razem z inflacją zostawiło to biedniejszym rodzinom niewiele pieniędzy na opłaty klubowe i wyjazdy. Według amerykańskiego stowarzyszenia turystycznego U.S. Travel Association w niektórych miastach sport młodzieżowy stał się największym źródłem rezerwacji grupowych, przed konferencjami i targami. O tym, jak na kosztach sportu dzieci zarabiają fundusze inwestycyjne, pisaliśmy w tekście Amerykańskie fundusze inwestują w sport młodzieżowy.
Polskie rodziny też płacą coraz więcej. Według GUS za zajęcia sportowe i rekreacyjne płaciło ponad 37% gospodarstw domowych. Wydatki na sport poza sprzętem, czyli na zajęcia, odzież, obozy i wypożyczenie sprzętu, wzrosły od 2021 roku o 122,6%, do średnio 1594 zł na gospodarstwo. GUS nie rozbija tych kwot na dzieci i dorosłych ani na grupy dochodowe. Widać za to różnicę między miastem a wsią: w miastach aktywna jest prawie połowa mieszkańców, na wsi co trzeci.
Dziewczynki: w USA rekord, w Polsce mniejszość
W USA regularnie sport uprawia 38% dziewczynek, wobec 33% w 2019 roku. To czwarty rok wzrostów z rzędu i najlepszy wynik co najmniej od 2012 roku. Wśród chłopców wskaźnik wzrósł do 43% z około 40%, na których stał od 2016 roku. Po raz pierwszy różnica między płciami spadła poniżej 5 punktów procentowych. Według badania Women’s Sports Foundation dziewczynki, które nigdy nie uprawiały sportu, są nim zainteresowane tak samo jak chłopcy.
W polskim sporcie zorganizowanym dziewczynki wciąż są wyraźnie w mniejszości. Według GUS wśród ponad 600 tys. juniorów z licencją związków sportowych dziewcząt było 146 tys., czyli około 24%. W klubach sportowych mężczyźni i chłopcy stanowili w 2024 roku 72% ćwiczących. Te liczby dotyczą jednak sportu z licencjami i klubami, a nie każdej aktywności, którą mierzy SFIA.
Trenerów w USA ubywa, w Polsce przybywa licencji
Dla rynku pracy najważniejsza część raportu dotyczy kadry. Liczba czynnych trenerów prowadzących w USA dzieci do 14 lat spadła z 8,4 mln w 2022 roku do 6,9 mln w 2025 roku. W tym samym czasie grupa osób, które same określają się jako byli trenerzy, wzrosła z 9,8 mln w 2021 roku do 12,3 mln. W USA dużą część drużyn dzieci prowadzą wolontariusze, często rodzice. Brian McFadden z National Recreation and Park Association wymienia przyczyny odejść: brak czasu, brak pewności siebie, za mało szkoleń i zachowanie rodziców.
W Polsce dane idą w przeciwną stronę, choć mierzą coś innego. Według GUS w 2025 roku licencje trenerskie polskich związków sportowych miało 40,7 tys. osób, o 5,9% więcej niż rok wcześniej. Licencje instruktorskie miało 14,4 tys. osób, o 7,8% więcej. GUS liczy jednak licencje, a nie wszystkich, którzy prowadzą zajęcia z dziećmi, a jedna osoba z licencjami w kilku sportach może być policzona kilka razy.
Dużą różnicę widać przy kobietach. W USA kobiety stanowią 34% trenerów i asystentów drużyn dzieci do 14 lat, najwięcej od początku pomiarów SFIA w 2013 roku. W Polsce wśród licencjonowanych trenerów kobiet jest około 11% (4,4 tys. z 40,7 tys.), a wśród instruktorów około 30%. Amerykański związek tenisowy osiągnął 35% kobiet wśród swoich 20 tys. trenerów dzięki programom pokazującym trenowanie jako zawód, z którego można się utrzymać.
Coraz więcej trenerów uczy się sam
W USA 94% czynnych trenerów dzieci przeszło w życiu jakieś szkolenie, ale coraz mniej robi to co roku. Między 2020 a 2025 rokiem odsetek trenerów, którzy w ostatnich 12 miesiącach przeszli kurs pierwszej pomocy, postępowania przy wstrząśnieniu mózgu, zapobiegania urazom czy motywowania zawodników, spadł w każdej z tych kategorii o kilkanaście procent lub więcej. Vincent Minjares z Aspen Institute podaje możliwe przyczyny: starsza kadra mogła przejść kursy wcześniej, wymogi nie są egzekwowane, a część trenerów uczy się sama z YouTube’a.
Polskie dane pokazują podobne zjawisko. W badaniu firmy Synergia i redakcji Asystent Trenera, w którym wypowiedziało się 1367 trenerów piłki nożnej, 67% przyznało, że wiedzę zdobyło samodzielnie, a mentora miało tylko 26%. 78% jest gotowych płacić za szkolenia z własnej kieszeni, choć średnie wynagrodzenie trenera wynosi w tym badaniu 1516 zł netto. Szczegóły opisaliśmy w tekście Badanie: Czego trenerzy oczekują od PZPN?.
Autorzy raportu AWF proponują z kolei, żeby zajęcia ruchowe w klasach 1-3 prowadzili lub współprowadzili nauczyciele wychowania fizycznego. Wiceminister edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz zapowiedziała, że resort pracuje nad takimi rekomendacjami.
Komentarz redakcji
Amerykanie mają dziś więcej grających dzieci i coraz mniej ludzi, którzy je prowadzą. Polska jest w innym miejscu: liczba licencjonowanych trenerów rośnie, kluby mają coraz więcej ćwiczących, a mimo to ponad 90% dzieci nie opanowało podstawowych umiejętności ruchowych. Wniosek jest więc podobny w obu krajach, choć problem wygląda inaczej: sama liczba zapisanych dzieci niewiele mówi o jakości zajęć. Z amerykańskiego raportu warto wziąć przykład tenisa i golfa, które zyskały, bo łatwiej je było zacząć: krótsza runda, symulatory, nowe programy dla dzieci i moda. Druga lekcja dotyczy kadry. Amerykanie tłumaczą odejścia brakiem czasu, wsparcia i szkoleń, a polscy trenerzy piłkarscy opisują w badaniu podobne bariery i do tego niskie zarobki. Polska nie zbiera danych o tym, ilu trenerów dzieci odchodzi z zawodu, i to byłby dobry pierwszy krok, zanim kluby przekonają się o tym na własnej skórze.
