Joanna Basiaga-Pasternak

Wykształcenie: psychologia na Uniwersytecie Jagiellońskim, doktor habilitowana nauk o kulturze fizycznej
Specjalizacje: psychologia sportu, stres i lęk przedstartowy, rytuały i rutyny przedstartowe
Miejsce pracy: Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie (Zakład Psychologii)
Dyscypliny sportowe: piłka nożna

Joanna Basiaga-Pasternak to psycholog sportu, doktor habilitowana nauk o kulturze fizycznej i profesor Akademii Kultury Fizycznej w Krakowie.

Basiaga-Pasternak łączy badania nad stresem w sporcie z pracą z zawodnikami i szkoleniem trenerów. Współpracowała między innymi z Wisłą Kraków w mistrzowskich sezonach 2007/2008 i 2008/2009. Kieruje Zakładem Psychologii Akademii Kultury Fizycznej w Krakowie, a jednym z jej tematów badawczych są rytuały, którymi młodzi piłkarze próbują oswoić napięcie przed meczem.

Wywiad z Janem Blecharzem przeczytała jeszcze w liceum

Zawód wybrała przed studiami. Jak wspominała w podcaście „Głowa Rządzi”, zainteresował ją wywiad w „Dzienniku Polskim” z Janem Blecharzem, który pracował z piłkarzami. Uznała, że chciałaby robić to samo. Poszła na psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim, choć uczelnia nie miała wtedy zajęć z psychologii sportu.

Jako studentka trafiła więc na krakowską AWF. Korzystała z pomocy tamtejszych psychologów, czytała polecaną literaturę i obserwowała ich pracę. Kiedy kończyła studia, w tamtejszym Zakładzie Psychologii zwolniło się miejsce. Dostała tę pracę i została na uczelni na dobre.

Praktykę zdobywała między innymi w Cracovii, Hutniku Kraków, Ruchu Chorzów i Wiśle Kraków. Pracowała też z piłkarską młodzieżą Szkoły Mistrzostwa Sportowego w Krakowie. Jest doktorką habilitowaną nauk o kulturze fizycznej i profesorką AKF.

Na pierwszym spotkaniu każdy zawodnik dostaje swój czas

Kiedy zaczyna pracę z drużyną, ustala z trenerem pierwsze indywidualne spotkania dla wszystkich zawodników. Tłumaczy, że dzięki temu nikt nie musi sam zgłaszać się do psychologa i obawiać się, co pomyślą koledzy.

Każdy ma okazję ją poznać, lecz rozmowa o problemach i dalsza współpraca pozostają dobrowolne. Zdarzało się, że zawodnik, który na początku nie był zainteresowany, dopiero na takim spotkaniu znajdował temat, nad którym chciał pracować.

Jak wykorzystać stres na swoją korzyść? Psychologia sportu w praktyce | Joanna Basiaga-Pasternak

Bada, co piłkarze robią przed meczem

Naukowo zajmuje się przede wszystkim tym, jak zawodnicy radzą sobie ze stresem. W badaniu opublikowanym w 2019 roku w „Baltic Journal of Health and Physical Activity” uczestniczyło 100 młodych piłkarzy z Polski i 50 z Ukrainy. Analizowała przedmeczowe rytuały oraz ich związek z lękiem przedstartowym.

W badanej grupie silniejszemu lękowi towarzyszyło częstsze wykonywanie rytuałów. W swoich publikacjach rozróżnia przesądne zachowania, takie jak poleganie na szczęśliwym przedmiocie, od świadomie wyuczonej rutyny przygotowania do startu. Interesuje ją również to, co dzieje się z koncentracją zawodnika, kiedy nie może wykonać czynności, której przypisuje szczególne znaczenie.