Trener bramkarzy w Polsce. Jakie licencje UEFA są wymagane?

W Polsce istnieje odrębny, dwupoziomowy system licencji dla trenerów bramkarzy, oparty na strukturze UEFA i nadzorowany przez PZPN. Licencja UEFA Goalkeeper B i UEFA Goalkeeper A to nie fanaberia, ale formalne wymaganie, bez którego nie można prowadzić bramkarzy w profesjonalnych rozgrywkach. Od 1 lipca 2025 roku obowiązuje nowa Konwencja Trenerska PZPN, która porządkuje zasady uzyskiwania tych uprawnień i po raz pierwszy reguluje wszystko w jednym akcie prawnym. Jeśli byłeś bramkarzem lub chcesz specjalizować się w szkoleniu tej pozycji, ten artykuł jest właśnie dla ciebie.

TLDR? ;-) W tym artykule przeczytasz o:

1. Dwóch poziomach licencji trenerskich dla trenerów bramkarzy w Polsce, ich wymaganiach i uprawnieniach na poszczególnych szczeblach rozgrywek.
2. Tym, dlaczego sama licencja UEFA B lub UEFA A nie wystarczy do prowadzenia bramkarzy na wyższym poziomie i kiedy specjalistyczna licencja bramkarska jest obowiązkowa.
3. Skróconej ścieżce dla byłych zawodowych bramkarzy oraz realiach rynku pracy trenerów bramkarzy w Polsce w 2025 roku.

Trener bramkarzy to osobny zawód

W Polsce wciąż panuje przekonanie, że trener to trener, a bramkarze to tylko jeden z elementów drużyny. Rzeczywistość w profesjonalnej piłce wygląda zupełnie inaczej. Trener bramkarzy to odrębna specjalizacja z własną ścieżką licencyjną, własnym programem kształcenia i własnymi wymaganiami formalnymi. W klubach Ekstraklasy zatrudnienie wykwalifikowanego trenera bramkarzy jest wpisane wprost do Podręcznika Licencyjnego PZPN jako kryterium obowiązkowe przy ubieganiu się o licencję UEFA.

O ogólnym systemie licencji trenerskich w piłce nożnej pisaliśmy już w osobnym przewodniku, który znajdziesz tutaj. To nie jest moda ostatnich sezonów. Bramkarz w nowoczesnej piłce to pierwszy rozgrywający, koordynator linii defensywnej i zawodnik, którego błąd kosztuje gola. Praca z nim wymaga wiedzy, której zwykły kurs trenerski po prostu nie obejmuje w wystarczającym stopniu. Stąd osobny system licencji, osobne kursy i osobna Konwencja Trenerska, która od 1 lipca 2025 roku reguluje to wszystko na nowo.

Dwie licencje, dwa poziomy

Polski system przewiduje dwa poziomy kwalifikacji specjalistycznych dla trenerów bramkarzy: UEFA Goalkeeper B oraz UEFA Goalkeeper A. Obydwie są wydawane przez PZPN, za pośrednictwem Szkoły Trenerów PZPN im. Kazimierza Górskiego w Białej Podlaskiej, i są wzajemnie uznawane przez wszystkie 55 federacji należących do UEFA. Oznacza to, że licencja zdobyta w Polsce jest ważna m.in. w Niemczech, Anglii czy Holandii, i odwrotnie.

Obydwa poziomy są licencjami specjalistycznymi, co oznacza, że nie zastępują, ale uzupełniają główną ścieżkę licencyjną trenera. Trener bramkarzy musi mieć zarówno licencję ogólną (co najmniej UEFA C lub UEFA B, w zależności od poziomu), jak i odpowiednią licencję specjalistyczną. Jedna bez drugiej nie wystarczy.

UEFA Goalkeeper B, czyli start specjalizacji

UEFA Goalkeeper B to pierwszy poziom specjalistyczny. Żeby na niego aplikować, trzeba posiadać ważną licencję co najmniej UEFA C oraz udokumentować co najmniej jeden pełny sezon pracy jako trener bramkarzy w klubie uczestniczącym w rozgrywkach PZPN lub innej federacji UEFA. Kurs poprzedza obowiązkowy egzamin wstępny, który obejmuje część praktyczną, czyli poprowadzenie treningu z bramkarzami, oraz część teoretyczną. Poziom selekcji jest realny: w jednej z edycji na 24 miejsca aplikowało ponad 50 osób.

Sam kurs trwa od sześciu do dziewięciu miesięcy i obejmuje minimum 60 godzin szkolenia, w tym co najmniej 40 godzin spędzonych na boisku. Kursanci przechodzą przez trzy lub cztery zjazdy stacjonarne w Białej Podlaskiej oraz wizytacje i staże w klubach wyższych klas rozgrywkowych. Egzamin końcowy to prowadzenie własnego treningu z bramkarzami swojego klubu przed komisją PZPN.

Licencja UEFA Goalkeeper B uprawnia do pracy jako trener bramkarzy na wszystkich poziomach rozgrywek z wyjątkiem Ekstraklasy i Betclic 1. ligi. W praktyce obejmuje więc 2. ligę, 3. ligę, 4. ligę, rozgrywki regionalne oraz akademie młodzieżowe, w tym Centralną Ligę Juniorów do kategorii U-19 włącznie.

UEFA Goalkeeper A, czyli najwyższy poziom

UEFA Goalkeeper A to licencja otwierająca drzwi do pracy na każdym szczeblu polskiej piłki, włącznie z PKO BP Ekstraklasą i Betclic 1. ligą. Wymagania wstępne są tu znacznie wyższe. Kandydat musi posiadać jednocześnie ważną licencję UEFA B oraz ważną licencję UEFA Goalkeeper B, a do tego udokumentować co najmniej trzy sezony pracy jako trener bramkarzy w piłce 11-osobowej zdobyte po uzyskaniu Goalkeeper B. Egzamin wstępny jest obowiązkowy.

Kurs liczy minimum 120 godzin, w tym co najmniej 84 godziny pracy na boisku. Program jest znacznie bardziej rozbudowany niż na poziomie B: strategia rozwoju bramkarza w klubie zawodowym, integracja z taktyką drużyny i pierwszym trenerem, analiza wideo, zarządzanie grupą bramkarzy w akademii, psychologia sportu, komunikacja z mediami. Maksymalna liczba uczestników to 16 osób na edycję. Organizatorem jest wyłącznie Szkoła Trenerów PZPN, żaden Wojewódzki ZPN nie ma tu kompetencji.

Warto wspomnieć o pionierze. W grudniu 2020 roku Maciej Sikorski z Rakowa Częstochowa, zdobywając UEFA Goalkeeper A, jako pierwszy trener bramkarzy w Polsce posiadał obydwie licencje specjalistyczne jednocześnie. Dziś grono posiadaczy Goalkeeper A stopniowo rośnie, ale wciąż jest to najrzadziej spotykana licencja trenerska w polskim systemie.

Czy sama licencja UEFA B wystarczy?

To częste pytanie i odpowiedź brzmi: zależy, ale na wyższych poziomach rozgrywkowych zdecydowanie nie. Licencja UEFA B czy UEFA A uprawnia do bycia pierwszym trenerem drużyny, ale nie zastępuje specjalistycznych kwalifikacji bramkarskich. W klubach centralnych Ekstraklasy i 1. ligi posiadanie wykwalifikowanego trenera bramkarzy z właściwą licencją specjalistyczną jest obowiązkowym kryterium Podręcznika Licencyjnego PZPN. Klub, który go nie spełni, może mieć problem z uzyskaniem licencji UEFA na dany sezon.

W niższych klasach rozgrywkowych i mniejszych akademiach sytuacja jest bardziej elastyczna. Trening bramkarski często prowadzi asystent lub pierwszy trener z licencją UEFA B, bez specjalizacji. Regulaminy nie wymagają wtedy odrębnego trenera bramkarzy, a formalny wpis do protokołu jako specjalista jest możliwy dopiero przy wymaganiu licencji Goalkeeper. W praktyce wielu trenerów bramkarzy na poziomie klas okręgowych i 4. ligi nie ma licencji Goalkeeper B, ale to się stopniowo zmienia.

Skrócona ścieżka dla byłych zawodowych bramkarzy

Konwencja Trenerska PZPN 2025 zawiera osobną regulację dla byłych bramkarzy zawodowych. Rozdział VI mówi wyraźnie: bramkarz, który przez co najmniej siedem pełnych sezonów był zarejestrowanym zawodnikiem w Ekstraklasie, Betclic 1. lidze, Ekstralidze kobiet lub w profesjonalnej lidze innej federacji FIFA bądź UEFA, może aplikować bezpośrednio na kurs UEFA Goalkeeper A. Nie musi mieć licencji UEFA C, UEFA B ani Goalkeeper B. Nie musi też wykazywać się trzema sezonami doświadczenia trenerskiego.

To ogromne uproszczenie w porównaniu ze standardową ścieżką, która zajmuje co najmniej kilka lat. W praktyce oznacza, że były bramkarz Ekstraklasy z odpowiednim stażem gry może zacząć kurs trenerski od razu na najwyższym poziomie specjalistycznym. Warunki formalne wspólne dla wszystkich kursantów pozostają jednak bez zmian: 18 lat, wykształcenie średnie, zaświadczenie z KRK, zaświadczenie z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym, badania lekarskie, kurs pierwszej pomocy oraz certyfikat UEFA Safeguarding Children.

Jak wygląda procedura aplikacji

Zapisy na kursy Goalkeeper B i Goalkeeper A odbywają się wyłącznie przez platformę PZPN24 na stronie pzpn24.pzpn.pl. Ogłoszenia o naborach publikuje Szkoła Trenerów PZPN, a terminy aplikacji pojawiają się zwykle jesienią, z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Do wniosku elektronicznego dołącza się skan dyplomu niższej licencji, zaświadczenie z KRK ważne 180 dni, zaświadczenie z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym, zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań, zaświadczenie o ukończeniu kursu pierwszej pomocy, certyfikat UEFA Safeguarding Children oraz dokumentację potwierdzającą staż trenerski.

Po pozytywnym przejściu etapu formalnego kandydat zapraszany jest na egzamin wstępny. Nie ma tu taryfy ulgowej: poprowadzenie treningu bramkarskiego przed komisją PZPN to realna weryfikacja warsztatu, nie formalność. Zajęcia odbywają się w Białej Podlaskiej, a za merytoryczną stronę kursów odpowiadał przez wiele lat Andrzej Dawidziuk, koordynator szkolenia bramkarzy i trenerów bramkarzy PZPN, były trener bramkarzy reprezentacji Polski.

Ważność licencji i jak ją przedłużyć

Obydwie licencje bramkarskie są ważne przez trzy lata kalendarzowe, do 31 grudnia ostatniego roku cyklu. Ważna jest zasada, o której wielu trenerów zapomina: licencja specjalistyczna Goalkeeper nie może być ważna dłużej niż licencja główna. Jeśli wygasa ci UEFA B, automatycznie traci moc także Goalkeeper A lub B. Trzeba pilnować terminów obu dokumentów jednocześnie.

Przedłużenie licencji Goalkeeper A i Goalkeeper B jest bezpłatne i rozpatrywane centralnie przez Zespół ds. Kształcenia i Licencjonowania Trenerów PZPN. Warunkiem jest udokumentowanie minimum 15 godzin szkoleniowych w trzyletnim cyklu, przy czym najwyżej 5 godzin może pochodzić z form online. Pozostałe punkty zdobywa się na konferencjach stacjonarnych organizowanych przez PZPN lub Wojewódzkie ZPN. Wnioski składa się przez PZPN24 do 20 grudnia roku wygaśnięcia licencji.

Trener bramkarzy na rynku pracy w Polsce

W każdym klubie Ekstraklasy i 1. ligi trener bramkarzy to dziś stały element sztabu pierwszej drużyny. W ostatnim czasie treneri bramkarzy z licencją Goalkeeper A pojawiali się w sztabach m.in. Rakowa Częstochowa, Lecha Poznań, Legii Warszawa czy Wisły Kraków. W Śląsku Wrocław przed sezonem 2025/26 zatrudniono nowego specjalistę od bramkarzy, a ŁKS Łódź i Zagłębie Lubin regularnie komunikują zmiany w tej roli.

Coraz częściej akademie piłkarskie zatrudniają osobnego koordynatora szkolenia bramkarzy odpowiedzialnego za wszystkie roczniki, od żaków po kadrę U-19. To wynika bezpośrednio z wymogów certyfikacji PZPN dla akademii. W 2. i 3. lidze trener bramkarzy jest standardem, choć tam wystarczy Goalkeeper B. W 4. lidze i niżej nadal część klubów nie zatrudnia wyspecjalizowanego trenera bramkarzy na etacie.

Ile zarabia trener bramkarzy w Polsce? W Ekstraklasie to orientacyjnie od 8 do 25 tysięcy złotych brutto miesięcznie, w 1. lidze od 5 do 12 tysięcy, w 2. lidze od 3 do 7 tysięcy. Na niższych szczeblach dominują umowy zlecenia z kwotami od kilkuset do kilku tysięcy złotych, a w amatorskich klubach bywa to nieodpłatne zaangażowanie. To rynek wciąż w fazie wzrostu, bo liczba trenerów z licencją Goalkeeper B szacowana jest na około 70–100 osób w całej Polsce, a posiadaczy Goalkeeper A jest znacznie mniej.

Co się zmieniło od 1 lipca 2025 roku

Nowa Konwencja Trenerska PZPN, obowiązująca od 1 lipca 2025 roku, wprowadziła kilka konkretnych zmian dla trenerów bramkarzy. Przede wszystkim złagodziła wymagania wstępne dla kursu Goalkeeper B, teraz wystarczy jeden pełny sezon doświadczenia jako trener bramkarzy po uzyskaniu licencji UEFA C, bez dodatkowych warunków czasowych. Dla kursu Goalkeeper A wymagania są bardziej wymagające niż wcześniej: konieczna jest jednoczesna ważna licencja UEFA B i Goalkeeper B oraz trzy sezony stażu.

Konwencja rozszerzyła też obowiązek posiadania licencji. Od teraz wymagana jest ona nie tylko do prowadzenia drużyny podczas meczów, ale także do organizowania zorganizowanych zajęć treningowych. Dotyczy to wprost trenerów bramkarzy prowadzących zajęcia specjalistyczne w ramach akademii i szkółek piłkarskich. Kto prowadzi trening bramkarski bez odpowiedniej licencji w ramach oficjalnych rozgrywek lub certyfikowanej akademii, działa niezgodnie z Konwencją.

Komentarz redakcji

Trener bramkarzy to jedna z najbardziej niedocenianych specjalizacji w polskiej piłce. System licencyjny, który PZPN zbudował wokół tej roli, jest przemyślany i porównywalny z rozwiązaniami w Niemczech czy Anglii. Problem polega na tym, że rynek się za nim nie nadąża. Przy szacowanej liczbie zaledwie 70–100 aktywnych trenerów z licencją Goalkeeper B i znacznie mniejszej liczbie posiadaczy Goalkeeper A, zapotrzebowanie w akademiach i niższych ligach jest ewidentnie niezaspokojone.

Warto też zwrócić uwagę na skróconą ścieżkę dla byłych bramkarzy zawodowych. To sensowne rozwiązanie, ale wymaga dobrej komunikacji ze strony PZPN. Wielu byłych piłkarzy po prostu nie wie, że mogą aplikować bezpośrednio na UEFA Goalkeeper A, z pominięciem lat kursów i stażów. Z perspektywy branży sportowej to zmarnowany potencjał. Były bramkarz reprezentacji z siedmioma sezonami w Ekstraklasie mógłby zasilić trenerski rynek pracy szybciej, niż mu się wydaje. Wystarczy złożyć wniosek.

Zdjęcie: Peter Burdon / Unsplash